Spis treści
- Maraton w liczbach
- Ściana: co się dzieje po 30 km
- Tempo: najważniejsza decyzja w całym bloku
- Fazy przygotowań
- Żywienie i nawodnienie na maratonie
- Tapering: ile daje odpuszczenie przed startem
- Pogoda i dzień startu
- Typowe błędy w przygotowaniach do maratonu
- Zdrowie i ryzyko
- Dla ambitnych: kwalifikacja do Bostonu
- Kiedy trener ma sens
- Najczęstsze pytania
Wybierz cel
Maraton w 5 godzin
Maraton w 4:30
Maraton w 4 godziny
Maraton w 3:30
Maraton w 3 godziny
Maraton od zera
Maraton przy 3 treningach w tygodniu
Kalkulator tempa
Międzyczasy
| Punkt | Tempo odcinka | Czas |
|---|
Równoważne wyniki
| Dystans | Szacunek |
|---|
Szacunek ze wzoru Riegela. Amatorzy zwykle tracą na dłuższych dystansach więcej.
Maraton w liczbach
Dystans 42,195 km ustalono formalnie w 1921 roku, na wzór trasy olimpijskiego maratonu w Londynie z 1908 roku. Dziś największe maratony mają na mecie dziesiątki tysięcy osób.
| Bieg | Liczba osób na mecie |
|---|---|
| Londyn, kwiecień 2026 | 59 830, rekord Guinnessa w liczbie ukończeń |
| Nowy Jork, listopad 2025 | 59 226, poprzedni rekord |
W Polsce największy jest Maraton Warszawski: limit zgłoszeń na 2026 wynosił 14 tysięcy. Limit czasu to 6:30 od sygnału startu, z pośrednimi: 3:15 na półmetku, 4:45 na 30 km, 5:30 na 35 km i 6:15 na 40 km (stan na edycję 2026, sprawdź aktualny regulamin).
Gdzie pobiec maraton w Polsce
Trzy największe polskie maratony tworzą cykl Złota Seria 42.
| Bieg | Termin | Na co zwrócić uwagę |
|---|---|---|
| Cracovia Maraton | Kwiecień, w 2027: 24. edycja | Blok 20-tygodniowy rusza pod koniec listopada, więc baza wypada zimą |
| Maraton Warszawski | Wrzesień, w 2026: 27 września | Start o 9:00, szczyt objętości przypada na lato |
| Poznań Maraton | Październik, w 2026: 4 października | W 2026 limit 8 tys. miejsc, opłata od 200 do 320 zł, zależnie od terminu zapisu |
Im bliżej startu, tym wyższa opłata, więc zapis z wyprzedzeniem się opłaca. Dane w tabeli to stan na listopad 2026, a terminy i ceny na kolejny rok sprawdź u organizatora.
Ile biegają amatorzy w dużym maratonie
Najlepiej opisanym dużym maratonem jest Berlin. Badanie opublikowane w 2026 roku w Scientific Reports objęło 873 334 osoby, które ukończyły ten bieg w latach 1999–2025. Średni czas netto wyniósł 4:02:22 u mężczyzn i 4:28:36 u kobiet, a mężczyźni stanowili 75,5% stawki. Berlin jest płaski i przyciąga osoby, które walczą o rekord życiowy, więc na trasie z podbiegami, w cieple albo w biegu z wieloma debiutantami średnia jest wolniejsza.
Dla celów czasowych wynika z tego prosty obraz: 4:00 to okolice średniej mężczyzn w szybkim dużym maratonie, 4:30 to średnia kobiet, a 3:30 i 3:00 to wyniki wyraźnie lepsze od przeciętnej. Na stronach poszczególnych celów piszemy, co każdy z nich oznacza w treningu.
Elita też przesunęła granice. 26 kwietnia 2026 w Londynie Sabastian Sawe pobiegł 1:59:30, pierwszy maraton poniżej 2 godzin na zawodach zgodnych z przepisami. Druga połowa w 59:01 była szybsza od pierwszej. W tym samym biegu Tigst Assefa uzyskała 2:15:41, rekord w biegu wyłącznie kobiet. World Athletics ratyfikowało oba wyniki (stan na listopad 2026).
Ściana: co się dzieje po 30 km

Ściana, po angielsku hitting the wall, to nagłe załamanie tempa w końcówce maratonu.
Analiza ponad 4 milionów wyników z 270 biegów zdefiniowała ją wprost przez tempo: spadek o co najmniej 25% względem odcinka 5–20 km, trwający minimum 5 km.
| Co zmierzono | Mężczyźni | Kobiety |
|---|---|---|
| Odsetek osób w ścianie (grupa powracających biegaczy) | 28% | 17% |
| Kiedy zaczyna się spadek | około 29,6 km | około 29,3 km |
| Jak długo trwa | 10,7 km | 9,6 km |
| O ile spada tempo względem początku | 40% | 37% |
| Średnia strata czasu | 31,5 minuty | 33,2 minuty |
W całym zbiorze definicję spełniało 34% biegaczy. Inne prace liczą ścianę inaczej, więc podają inne odsetki: badanie 873 334 wyników z Berlinu, w którym ścianą była druga połowa wolniejsza o co najmniej 20%, doliczyło się 17,6% mężczyzn i 9,7% kobiet. Wniosek jest ten sam: to częsty skutek źle dobranego tempa i paliwa. Najwięcej załamań zdarzało się w latach wokół rekordu życiowego: w ciągu 3 lat przed nim w ścianę trafiało 36% biegaczy, wcześniej 23%. Przyczyny badanie nie rozstrzyga, ale wygląda to tak, jakby rekord i ściana były dwiema stronami tego samego ryzyka.
Dlaczego ściana przychodzi około 30. km
Model energetyczny z 2010 roku tłumaczy to prostym rachunkiem. Bieg kosztuje mniej więcej 1 kcal na kilogram na kilometr, czyli dla osoby ważącej 70 kg około 2950 kcal na maraton. Typowe zapasy węglowodanów to około 350 kcal w wątrobie i około 1250 kcal w mięśniach nóg, razem około 1600 kcal, a po ładowaniu nawet około 2900 kcal.
Reszta energii pochodzi z tłuszczu, ale jego udział maleje wraz ze wzrostem intensywności. Przy 80–95% wydolności tlenowej wielu biegaczom zapas kończy się około 34. km. Poniżej około 55% ściana prawie się nie zdarza. Dlatego ta sama osoba może komfortowo przebiec 35 km, a na maratonie się rozsypać: kilka procent różnicy w tempie to inny udział węglowodanów.
Model wskazuje około 34. km, a w danych tempo spada już od około 30. km. Możliwe wyjaśnienie: biegacze zwalniają, zanim zapas skończy się całkowicie.
Trzy sposoby na ścianę
- Tempo. Osoby biegnące pierwszą połowę szybciej niż 94% prędkości krytycznej (wyjaśniamy ją w następnej sekcji) znacznie częściej traciły potem ponad 25% tempa. Tu możesz zyskać najwięcej.
- Paliwo w trakcie. Dzięki węglowodanom przyjmowanym na trasie zapas starcza na dłużej.
- Paliwo przed startem. Dieta bogata w węglowodany w dniach przed biegiem podnosi zapas glikogenu, czyli węglowodanów zmagazynowanych w mięśniach i wątrobie.
Tempo: najważniejsza decyzja w całym bloku
Prędkość krytyczna to najwyższa intensywność, przy której organizm może osiągnąć stan równowagi. Ponad 25 tysięcy amatorów ukończyło maraton średnio przy 84,8% tej wartości. Szybsi biegli bliżej niej: 93% przy czasie 2:30, a 78,9% przy 6:00. Im dłużej jesteś na trasie, tym większy margines musisz zostawić.
Cele czasowe w liczbach
| Cel | Tempo | Test Coopera, ok. | Grupa |
|---|---|---|---|
| 5:00 | 7:07/km | 2030 m | ukończyć |
| 4:30 | 6:24/km | 2240 m | poprawić wynik |
| 4:00 | 5:41/km | 2500 m | poprawić wynik |
| 3:30 | 4:59/km | 2840 m | walczyć o czas |
| 3:00 | 4:16/km | 3280 m | walczyć o czas |
Liczby testu Coopera, czyli 12 minut biegu na maksymalny dystans, pochodzą ze wzoru Riegela, więc dla osób bez doświadczenia na długim dystansie są zaniżone. Wzór z wykładnikiem 1,07 dawał w badaniu połowie amatorów czas o co najmniej 10 minut za szybki, a co czwartej osobie o około 20 minut. U 164 746 brytyjskich biegaczy mediana wykładnika wyniosła 1,12 zamiast 1,06. Żeby pewnie pobiec 4:00, potrzebujesz półmaratonu raczej około 1:50 niż 2:00. Prognozy przy różnych wykładnikach policzysz w kalkulatorze tempa.
Jak rozłożyć siły
Rekordowe maratony są dziś biegane równo. Amatorzy zwalniają w drugiej połowie średnio o 15,6% (mężczyźni) i 11,7% (kobiety), jak pokazało 91 929 wyników z 14 amerykańskich maratonów. Kobiety miały 1,46 raza większą szansę utrzymać tempo, a ryzyko dramatycznego zwolnienia o ponad 30% było u nich około trzykrotnie mniejsze.
Plan na dzień startu jest prosty. Pierwsze 5–8 km biegnij o 3–5 s/km wolniej od tempa docelowego, potem dokładnie w nim. Po 30. km zaczyna się właściwy maraton, a to, co zostanie, wydajesz dopiero po 35. km.
Dolicz też około 1% na nadłożony dystans. Dla 4:00 to około 2:24, więc zegarek powinien pokazywać około 5:38/km, a nie 5:41/km.
Fazy przygotowań

Pierwszy maraton to 16–20 tygodni przygotowań, o ile masz bazę, czyli komfortowe 30–45 km tygodniowo. Osoby doświadczone zbudują szczyt formy w 12–16 tygodni. Poniżej 12 tygodni ryzyko urazu mocno rośnie, bo serce i płuca adaptują się szybciej niż ścięgna i kości. Jeśli bazy nie masz, zacznij od strony maraton od zera.
| Faza | Czas w 20-tygodniowym bloku | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Baza | tygodnie 1–6 | Odbudowa objętości tlenowej, długi bieg rośnie, siła, ostrożna praca szybkościowa |
| Rozwój | tygodnie 7–14 | Praca w tempie maratońskim, długie biegi z mocniejszą końcówką, rosnąca objętość |
| Szczyt i tapering | tygodnie 15–20 | Najdłuższy bieg i szczyt objętości, potem spadek, krótkie dawki intensywności, próba żywienia |
Ile trzeba biegać
Metaanaliza 85 badań i 137 grup biegaczy pokazała związek z wynikiem dla wszystkich badanych parametrów treningu: średniego kilometrażu, liczby biegów, najdłuższego tygodnia, biegów powyżej 32 km, tempa treningowego, najdłuższego biegu i godzin biegu. Wyjaśniały one od 38% do 81% różnic w wynikach, ale szybcy biegacze trenują więcej także dlatego, że są szybcy. W badaniu 2303 amatorów różnica między około 48 a 80 km tygodniowo wiązała się z maratonem szybszym o 25:32 u mężczyzn i o 31:41 u kobiet.
| Cel | Dni biegowe | Szczyt w tygodniu | Najdłuższy bieg |
|---|---|---|---|
| Ukończenie, 5:00 | 4 | 50–65 km | 30–32 km |
| 4:30 | 4 | 55–70 km | 32 km |
| 4:00 | 4–5 | 65–85 km | 32–35 km |
| 3:30 | 5–6 | 80–110 km | 32–35 km |
| 3:00 | 5–6 | 95–120 km | 32–38 km |
To nasz punkt odniesienia, a nie obietnica. O tym, czy wystarczy mniej dni biegowych, piszemy na stronie maraton przy 3 treningach w tygodniu.
Długi bieg
To najważniejsza jednostka tygodnia i zarazem najczęściej nadużywana. Większości osób wystarczy 32–35 km około 3 tygodnie przed startem. Bieg na 40 km przed maratonem zwykle kosztuje więcej, niż daje. Ważniejsze jest kilka biegów powyżej 28 km, a w końcówce bloku fragmenty w tempie docelowym, z próbą żywienia. Przy celu 5:00 i wolniejszym lepiej ograniczyć długi bieg czasem, do około 3–3,5 godziny, nawet jeśli wyjdzie krócej niż w tabeli wyżej.
Badanie 5205 biegaczy nie dotyczyło samych maratończyków, ale wniosek pasuje do przygotowań maratońskich. Bieg dłuższy o ponad 10% od najdłuższego z ostatnich 30 dni wiązał się z około 1,6-krotnym wzrostem ryzyka urazu przeciążeniowego, a podwojenie dystansu z około 2,3-krotnym. Przejście z 21 do 32 km w trzy tygodnie jest więc ryzykowniejsze, niż pokazuje sam tygodniowy kilometraż.
Przy wrześniowym maratonie najdłuższe biegi wypadają w sierpniu. Wybiegaj wcześnie rano i kieruj się odczuciem wysiłku, a nie tempem z zegarka. Przy kwietniowym najdłuższe biegi przypadają w marcu, często na zimnie i po śliskim.
Rozkład intensywności: spolaryzowany czy piramidalny
Model spolaryzowany to dużo spokojnego biegania i trochę bardzo mocnego, prawie bez środka. Piramidalny dopuszcza więcej pracy w strefie pośredniej, w okolicy progu. Elita nie trzyma się jednego wzorca. Maratończycy trenują bardziej piramidalnie, z większą pracą w okolicy progu, niż biegacze na 1500 m. Eksperyment na amatorach dotyczył 10 km i dał polaryzacji przewagę nieistotną statystycznie. Metaanaliza z 2025, 13 badań i 348 sportowców, nie znalazła ogólnej różnicy między polaryzacją a piramidą, a osoby biegające rekreacyjnie mogły zyskać więcej na piramidzie. W praktyce większość objętości biegasz w tempie rozmowy, a mocną pracę dawkujesz. Tempo maratońskie to w dużej mierze strefa pośrednia, więc czysty model „nisko i wysoko” do maratonu nie pasuje.
Kadencja i siła
Na 42 km Twoje nogi lądują kilkadziesiąt tysięcy razy, więc małe zmiany mają znaczenie. W badaniu 45 biegaczy podniesienie kadencji, czyli liczby kroków na minutę, o 5% zmniejszyło energię pochłanianą przez kolano, a o 10% także przez biodro. Liczba 180 kroków na minutę nie jest celem dla wszystkich. Jeśli chcesz zmienić kadencję, podnoś własną o kilka procent na spokojnych biegach, a na zawodach kroku nie zmieniaj. Trening siłowy poprawił ekonomię biegu o 2–8% w przeglądzie 24 badań. Na maratonie to mogą być minuty.
Żywienie i nawodnienie na maratonie
| Co | Ile |
|---|---|
| Węglowodany na trasie | Do około 60 g/godz. dla jednego źródła, 75–90 g/godz. w dłuższych wysiłkach, z mieszanką typów cukrów |
| Ładowanie przed startem | 10–12 g węglowodanów na kg na dobę przez 36–48 godzin |
| Kofeina | 3–6 mg na kg, zwykle 60 minut przed |
| Płyny | Według pragnienia, bez przyrostu masy |
Przy maratonie w 4 godziny 60 g/godz. to 240 g węglowodanów, czyli około 960 kcal. To blisko jedna trzecia całego kosztu energetycznego biegu dla osoby o masie 70 kg, a więc poważny dodatek do zapasów.
Najlepsi przyswajają więcej. Badanie z dawką 120 g/godz. dotyczyło 20 biegaczy z elity na górskim maratonie, po treningu jelit, i mierzyło głównie uszkodzenia mięśni, a nie wynik. To nie jest wzór dla osoby kończącej maraton w 4 godziny.
Trening jelit
Plan żywieniowy zaczyna się na długich biegach, bo przyswajanie węglowodanów w biegu też trzeba wytrenować. Żel w tempie startowym przećwicz przed zawodami, bo inaczej dzień startu staje się eksperymentem. Dobierając dawkę, zważ korzyść z paliwa i ryzyko problemów żołądkowych.
Ostrzeżenie: za dużo wody
W maratonie w Bostonie w 2002 roku 13% przebadanych biegaczy miało hiponatremię, czyli zbyt niskie stężenie sodu we krwi, a 0,6% postać krytyczną. Najsilniejsze czynniki ryzyka to przyrost masy ciała w trakcie biegu, czas powyżej 4 godzin i skrajne BMI. Osoby kończące w 4,5–6 godzin powinny szczególnie uważać. Nie pij na zapas.
Tapering: ile daje odpuszczenie przed startem
Tapering to planowe zmniejszanie objętości treningu w ostatnich tygodniach przed startem. Największe badanie na amatorach objęło 158 117 maratończyków. Autorzy sprawdzili, jak biegacze zmniejszali objętość przed startem, i porównali to z wynikiem.
| Rodzaj taperingu | Średnia różnica względem luźnego 1-tygodniowego |
|---|---|
| Ścisły 3-tygodniowy | −4,16 minuty |
| Ścisły 2-tygodniowy | −3,68 minuty |
| Ścisły 4-tygodniowy | −3,67 minuty |
| Luźny 3-tygodniowy | −2,97 minuty |
| Ścisły 1-tygodniowy | −2,43 minuty |
| Luźny 2-tygodniowy | −2,32 minuty |
Ścisły oznacza kolejne tygodnie spadku bezpośrednio przed startem, bez podbicia objętości w środku. Luźny dopuszcza jeden tydzień wzrostu. Mediana oszczędności w ścisłym 3-tygodniowym taperingu to około 5 minut i 32 sekund, czyli 2,6%, względem minimalnego taperingu. To inne porównanie niż w tabeli, stąd inne liczby. Kobiety zyskiwały więcej, 3,19% wobec 2,38%. Około dwóch trzecich biegaczy stosowało tapering luźny. Typowy błąd to dorzucanie długiego biegu lub „sprawdzianu” 10–14 dni przed startem.
Metaanaliza badań na sportowcach wskazuje 2 tygodnie i spadek objętości o 41–60%, bez zmian intensywności i częstotliwości. Przy pierwszym maratonie rozsądne są 3 tygodnie z coraz mniejszą objętością, na przykład spadki rzędu 20%, 40% i 60%. Dane z dużego badania amatorów są przy tym obserwacyjne: ścisły tapering mogą częściej trzymać osoby zdrowe i regularne.
W tygodniu startu możesz czuć się ciężko i ospale. To częste i nie oznacza utraty formy.
Pogoda i dzień startu

Największa analiza pogody objęła 1,8 mln wyników z sześciu dużych maratonów. Najważniejsza okazała się temperatura. Optimum to 3,8–9,9°C, zależnie od poziomu. Powyżej spada prędkość i rośnie odsetek osób schodzących z trasy, w Chicago w 2007 przy 25°C aż do 30,74%. Polskie starty w kwietniu, wrześniu i październiku często trafiają blisko tego okna, ale bez gwarancji. Jeśli prognoza zapowiada ciepło, obniż cel jeszcze przed startem, bo na trasie będzie już za późno.
Buty z płytką karbonową: oszczędność energii około 4% zmierzono u biegaczy wysokiej klasy w tempie 3:20–4:17/km. Przy wolniejszym tempie wynik może być inny. Nie zaczynaj maratonu w butach, w których nie masz za sobą dłuższych biegów.
Typowe błędy w przygotowaniach do maratonu
- Tempo z półmaratonu w pierwszej połowie. Jeśli kończy się ścianą, kosztuje średnio ponad pół godziny.
- Brak treningu żywienia. Żel, którego żołądek wcześniej nie widział, to ryzyko, nie pomoc.
- Zbyt krótki blok. Serce przygotujesz szybko, ścięgien nie.
- Każdy długi bieg w tempie startowym. Kosztuje dużo regeneracji i wypiera resztę tygodnia.
- Tapering z ostatnim „sprawdzianem”. Bieg na 30 km dwa tygodnie przed startem najczęściej obciąża bardziej, niż pomaga.
- Cel ze wzoru. Prosty przelicznik z 5 lub 10 km bywa zbyt optymistyczny dla amatora.
- Pierwszy żel po 25 km. Zacznij jeść wcześniej, po około 30–45 minutach biegu, bo trawienie i wchłanianie wymagają czasu.
Zdrowie i ryzyko
Amerykański rejestr obejmujący 29,3 mln ukończonych maratonów i półmaratonów z lat 2010–2023 podaje 1,04 przypadku zatrzymania krążenia na 100 tys. maratończyków. U kobiet zdarza się to rzadziej niż u mężczyzn, a śmiertelność spadła z 71% do 34% przypadków, prawdopodobnie dzięki defibrylatorom i lepszej organizacji. Ryzyko jest bardzo małe, ale przed pierwszym maratonem zrób badania, szczególnie przy czynnikach ryzyka. Przy bólu w klatce piersiowej, duszności albo zawrotach głowy przerwij bieg.
Definicje urazów są tak różne, że odsetki w badaniach sięgają od 19,4% do 79,3%. Aż 70% urazów dotyczy kolana lub części nogi poniżej niego, a u kobiet kolano stanowi 40% urazów wobec 31% u mężczyzn. Reaguj na ból, który zmienia krok albo nie mija po kilku dniach, i idź z nim do specjalisty.
Dla ambitnych: kwalifikacja do Bostonu
Maraton Bostoński to najbardziej znana kwalifikacja czasowa dla amatorów. Normy na edycje 2027 i 2028 to dla osób w wieku 18–34 lata 2:55 dla mężczyzn i 3:25 dla kobiet, a w grupie 45–49 odpowiednio 3:15 i 3:45. Norma to warunek konieczny, a nie gwarancja. Na edycję 2027 przyjęto osoby szybsze od swojej normy o co najmniej 5 minut i 17 sekund, a według organizatora 8019 osób z kwalifikacją nie zostało przyjętych w tym trybie; część z nich mogła jeszcze trafić do losowania ok. 1000 miejsc (stan na listopad 2026). Do kwalifikacji liczy się tylko wynik z trasy z atestem, więc zasady sprawdź przed wyborem biegu. Ciekawostka: dawne normy, 3:10 dla mężczyzn i 3:40 dla młodszych kobiet, leżały blisko granicy tego, co typowe zapasy węglowodanów pozwalają przebiec bez jedzenia na trasie.
Kiedy trener ma sens
W 16–20 tygodniach prawie na pewno zmieści się choroba, wyjazd albo gorszy tydzień. Maraton nie wybacza też improwizacji w dwóch miejscach: przy progresji długiego biegu i przy taperingu. W IMI żywy trener prowadzi plan w aplikacji i aktualizuje go co tydzień na podstawie danych z Garmina lub Apple Watch. Punktem wyjścia jest test kontrolny: test Coopera albo bieg na 5 km.
Najczęstsze pytania
Ile czasu trwa przygotowanie do maratonu?
16–20 tygodni przy pierwszym starcie, o ile masz bazę około 30–45 km tygodniowo. Bez bazy dolicz od kilku miesięcy do roku.
Ile kilometrów tygodniowo biegać do maratonu?
W szczytowym tygodniu 50–65 km, jeśli celem jest ukończenie, około 65–85 km przy celu 4:00 i około 80–110 km przy 3:30. Bardziej niż pojedynczy tydzień liczy się ciągłość przez kilka miesięcy.
Jaki jest dobry czas w maratonie?
Dobrym punktem odniesienia jest średnia z dużego, szybkiego maratonu: w Berlinie w latach 1999–2025 było to około 4:02 u mężczyzn i 4:29 u kobiet, według badania 873 334 wyników. Na trudniejszej trasie albo w cieple ci sami biegacze kończą wolniej, więc porównuj się z biegiem podobnego typu.
Czy trzeba przebiec 42 km przed maratonem?
Nie. Większości osób wystarcza 32–35 km około 3 tygodnie przed startem. Resztę dają tygodnie objętości, odpoczynek i tapering.
Jak uniknąć ściany?
Pierwszą połowę biegnij w realnym tempie, zacznij jeść wcześnie, testuj to na treningach, a w dniach przed startem jedz dużo węglowodanów. W dużych zbiorach danych w ścianę trafia mniej więcej co trzeci uczestnik, więc to nie pech, tylko skutek tempa i paliwa.
Ile żeli potrzebuję na maraton?
Około 8–12 porcji przy 60 g/godz. i biegu na 4 godziny, licząc też napój izotoniczny. Jeden żel to zwykle 20–30 g węglowodanów. Sprawdź to na treningach.
Czy na maratonie można iść?
Tak. W regulaminach liczy się limit czasu, a nie sposób przebycia dystansu. W Warszawie w 2026 limit wyniósł 6:30.
Ile odpoczywać po maratonie?
Zwykle 2–3 tygodnie bez mocnych treningów. Pierwsze dni to marsz i lekki ruch, potem krótkie, spokojne biegi, a do mocnych jednostek wróć dopiero wtedy, gdy nogi przestaną boleć, a spokojny bieg znów będzie swobodny.


